Alþjóðlegi hjartadagurinn í ár, sunnudagurinn 28. september, verður tileinkaður hjarta- og æðasjúkdómum meðal kvenna. Með því vilja Alþjóðlegu hjartasamtökin vekja athygli á að þessir sjúkdómar eru alls ekki eingöngu vandamál karla heldur einnig algengt og alvarlegt vandamál meðal kvenna. Hér á Íslandi hefur tíðni kransæðasjúkdóma vissulega lækkað verulega á síðasta áratug.

Alþjóðlegi hjartadagurinn í ár, sunnudagurinn 28. september, verður tileinkaður hjarta- og æðasjúkdómum meðal kvenna. Með því vilja Alþjóðlegu hjartasamtökin vekja athygli á að þessir sjúkdómar eru alls ekki eingöngu vandamál karla heldur einnig algengt og alvarlegt vandamál meðal kvenna. Hér á Íslandi hefur tíðni kransæðasjúkdóma vissulega lækkað verulega á síðasta áratug. Sú lækkun hefur þó orðið minni meðal kvenna en karla og hluti af þeirri skýringu felst væntanlega í því að íslenskir karlar hafa dregið verulega meira úr reykingum en íslenskar konur. Nú er svo komið að fleiri miðaldra konur en karlar reykja á Íslandi. Því er fyrirsjáanlegt að reykingatengdir sjúkdómar munu verða algengari meðal íslenskra kvenna en karla á næstu árum ef svo fer fram sem horfir. Flestir þekkja ógnvænlegar afleiðingar reykinga svo sem krabbamein og lungnasjúkdómar. Það vill hins vegar oft gleymast að meira en helmingur af dauðsföllum sem tengjast reykingum er vegna hjarta- og æðasjúkdóma, sérstaklega kransæðasjúkdóma, þar sem reykingar eru einn sterkasti áhættuþáttur fyrir þessum sjúkdómum. Konur sem reykja missa verndandi áhrif kvenkynsins gegn þessum sjúkdómum og eru því í sömu áhættu og karlar að fá þennan sjúkdóm. Konur sem reykja einn pakka eða meir af vindlingum á dag hafa þannig margfalda áhættu á að fá kransæðasjúkdóm miðað við konur sem reykja ekki. Hóprannsókn Hjartaverndar hefur einnig sýnt að stórreykingar stytta ævilíkur bæði karla og kvenna um mörg ár. Jafnframt sýna þessar rannsóknir að það er aldrei of seint að hætta, slíkt skilar sér í bættri heilsu á öllum aldri. Vissulega er þó vert að undirstrika að mikilvægast er fyrir ungt fólk að byrja aldrei á reykingum. Rannsóknir Hjartaverndar hafa einnig sýnt að íslenskar konur virðast eiga mun erfiðara með að hætta reykingum en karlar, nokkuð sem vert er að benda á í baráttunni gegn reykingum ungra stúlkna.
Hjartavernd hefur nýlega opnað nýja heimasíðu. Þar er áhættuvél Hjartaverndar þar sem hver og einn getur reiknað út sína áhættu á að fá kransæðasjúkdóm í framtíðinni ef viðkomandi veit um niðurstöður mælinga á áhættuþáttum hjartasjúkdóma svo sem blóðþrýsting, kólesteról, reykingar, líkamsþyngd o.fl. Hafi viðkomandi ekki niðurstöður allra mælinga sem áhættuvélin biður um, er samt hægt að reikna út líkur út frá viðmiðunargildum sem eru gefin upp, en þau eru gildi sem eru notuð úr gögnum Hjartaverndar. Áhættureiknivélin sýnir glögglega hversu ógnvænleg áhætta fylgir reykingum bæði meðal kvenna og karla.
Skilaboð Hjartaverndar til íslenskra kvenna á þessum alþjóðlega hjartadegi er því; ,,Konur sem reykja ennþá, gerið allt til að hætta að reykja og komið í veg fyrir að börn ykkar byrji á þessum hættulega leik“. Það er ekkert eitt ráð jafnmikilvægt til að halda góðri heilsu og það að reykja ekki.

Gunnar Sigurðsson læknir
formaður stjórnar Hjartaverndar

Áður birt í Morgunblaðinu 27.september 2003